Con Có Nghĩa Vụ Cấp Dưỡng Cho Cha Mẹ Khi Nào?

Con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho cha mẹ khi nào? Khi cha mẹ về già, sức khỏe yếu đi hoặc gặp khó khăn tài chính, câu hỏi về việc con cái có nghĩa vụ cấp dưỡng cho cha mẹ trở thành vấn đề được nhiều người quan tâm. Vậy, theo quy định của pháp luật, con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho cha mẹ trong những trường hợp nào? Hãy cùng Sunny tìm hiểu về quyền và nghĩa vụ này trong bài viết dưới đây.

1. Nghĩa vụ cấp dưỡng của con cái đối với cha mẹ là gì?

Nghĩa vụ cấp dưỡng của con cái đối với cha mẹ là trách nhiệm của con cái trong việc chăm sóc và hỗ trợ cha mẹ khi họ già yếu hoặc không còn khả năng tự lo cho mình. Việc cấp dưỡng có thể được thực hiện bằng cách đóng góp tiền bạc hoặc chu cấp những gì cần thiết để cha mẹ có cuộc sống ổn định.

2. Con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho cha mẹ khi nào?

Nghĩa vụ chăm sóc, cấp dưỡng của con cái đối với cha mẹ được quy định tại Khoản 2 Điều 71 và Điều 111 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 như sau: 

“2. Con có nghĩa vụ và quyền chăm sóc, nuôi dưỡng cha mẹ, đặc biệt khi cha mẹ mất năng lực hành vi dân sự, ốm đau, già yếu, khuyết tật; trường hợp gia đình có nhiều con thì các con phải cùng nhau chăm sóc, nuôi dưỡng cha mẹ.”

“Con đã thành niên không sống chung với cha, mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho cha, mẹ trong trường hợp cha, mẹ không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.”

Theo đó khi cha mẹ không có khả năng lao động và không có thu nhập hay tài sản để tự nuôi mình thì con đã thành niên phải cấp dưỡng cho cha mẹ. 

Điểm đáng lưu ý của quy định này là trường hợp cha mẹ đã già yếu nhưng vẫn có thể làm việc một cách hạn chế như bán vé số, nhặt ve chai thì con cái có thể không thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng. Khi này việc cấp dưỡng chỉ phụ thuộc vào việc người con có giữ trọn đạo hiếu để báo đáp công ơn nuôi dưỡng của cha mẹ hay không. 

3. Mức cấp dưỡng của con cái đối với cha mẹ?

Con cái có nghĩa vụ cấp dưỡng phải thực hiện nghĩa vụ của mình với mức cấp dưỡng được quy định tại Điều 116 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 như sau:

“1. Mức cấp dưỡng do người có nghĩa vụ cấp dưỡng và người được cấp dưỡng hoặc người giám hộ của người đó thỏa thuận căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.

2. Khi có lý do chính đáng, mức cấp dưỡng có thể thay đổi. Việc thay đổi mức cấp dưỡng do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.”

Như vậy, mức cấp dưỡng sẽ tùy thuộc vào thỏa thuận giữa con cái với cha mẹ sao cho phù hợp với điều kiện tài chính của con, Nếu không thỏa thuận được thì hai bên có thể yêu cầu Tòa án giải quyết.

4. Chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng của con cái đối với cha mẹ

Nghĩa vụ cấp dưỡng của con đối với cha mẹ sẽ chấm dứt nếu thuộc một trong các trường hợp quy định tại Điều 118 Luật Hôn nhân Gia đình 2014 bao gồm: 

“Nghĩa vụ cấp dưỡng chấm dứt trong các trường hợp sau đây:

1. Người được cấp dưỡng đã thành niên và có khả năng lao động hoặc có tài sản để tự nuôi mình;
2. Người được cấp dưỡng được nhận làm con nuôi;
3. Người cấp dưỡng đã trực tiếp nuôi dưỡng người được cấp dưỡng;
4. Người cấp dưỡng hoặc người được cấp dưỡng chết;
5. Bên được cấp dưỡng sau khi ly hôn đã kết hôn;
6. Trường hợp khác theo quy định của luật.”

Theo các khoản 1, 3, 4 của điều này, đối với các trường hợp như cha mẹ có tài sản đủ để tự nuôi mình và có thể nuôi được cả con hoặc khi con cái/ cha mẹ qua đời thì sẽ chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng của con đối với cha mẹ.

5. Không cấp dưỡng cho cha, mẹ già, con cái bị xử lý thế nào?

Hành vi con cái không cấp dưỡng cho mẹ già dù có nghĩa vụ cấp dưỡng không chỉ vi phạm đạo đức mà sẽ còn bị xử lý theo quy định của pháp luật. Nếu chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự thì sẽ bị xử phạt hành chính theo quy định tại điểm b) khoản 1 Điều 57 Nghị định 144/2021/NĐ-CP với mức phạt như sau: 

“1. Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với một trong những hành vi sau đây:

b) Từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng, nuôi dưỡng cha, mẹ; nghĩa vụ cấp dưỡng, chăm sóc con sau khi ly hôn theo quy định của pháp luật.

2. Biện pháp khắc phục hậu quả:

Buộc thực hiện nghĩa vụ đóng góp, nuôi dưỡng theo quy định đối với các hành vi quy định tại khoản 1 Điều này.”

Người nào có hành vi từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng cha, mẹ sẽ bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng. Bên cạnh đó, người vi phạm còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc thực hiện nghĩa vụ đóng góp, nuôi dưỡng theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh việc có thể bị phạt từ 05 đến 10 triệu đồng, con cái không thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng cho cha mẹ già còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự lên đến 02 năm tù về Tội từ chối hoặc trốn tránh nghĩa vụ cấp dưỡng theo Điều 186 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2017. 

Như vậy, con cái có nghĩa vụ cấp dưỡng cho cha mẹ già mà không thực hiện nghĩa vụ của mình mặc dù hoàn toàn có khả năng để thực hiện thì có thể bị phạt hành chính hoặc xử lý hình sự.

Liên hệ Luật Sunny để được tư vấn chi tiết hơn về vấn đề này.