Hòa giải trong tố tụng dân sự là gì?

Phương thức hòa giải từ lâu đã được sử dụng để giải quyết tranh chấp tồn tại trong đời sống xã hội. Hiện nay, hòa giải gần như là một thủ tục mang tính chất bắt buộc  trong tố tụng dân sự và trở thành phương thức giải quyết tranh chấp hữu hiệu giúp các bên liên quan và nhà nước tiết kiệm thời gian, chi phí. Để làm rõ về nội dung trên, chúng tôi xin nêu ra những quy định của pháp luật hiện hành quy định về vấn đề này để cho bạn đọc có thêm thông tin tham khảo.

Cơ sở pháp lí:

• Bộ luật Dân sự 2015
• Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015.

Hòa giải là gì?

Theo quy định tại khoản 2 Điều 2 Luật Hòa giải; đối thoại tại Tòa án 2020; Hòa giải tại Tòa án là hoạt động hòa giải do Hòa giải viên; tiến hành trước khi Tòa án thụ lý vụ án hành chính; nhằm hỗ trợ các bên tham gia hòa giải phải thoả thuận giải quyết vụ việc dân sự theo quy định của Luật này.  Hòa giải trước hết phải là sự thỏa thuận của đương sự và cơ sở của việc hòa giải là bắt buộc phải gồm 3 yếu tố cơ bản:

+ Giữa các bên liên quan phải có tranh chấp xảy ra

+ Trong quá trình giải quyết phải có sự tham gia của một bên gọi là bên thứ ba không có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan( bên trung lập) để giải thích, tư vấn và công nhận sự hòa giải thành của các bên trong tranh chấp;

Cơ sở của hòa giải trong tố tụng dân sự

Cơ sở của hòa giải trong tố tụng dân sự là quyền tự định đoạt của các đương sự. Để giải quyết vụ án dân sự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, Tòa án không chỉ xét xử mà còn hòa giải vụ án dân sự.

Quá trình hòa giải không chịu sự chi phối bởi pháp luật về hòa giải mà hòa giải chỉ là một biện pháp giải quyết tranh chấp, là sự thỏa thuận, thể hiện ý chí, quyền định đoạt của các bên khi giải quyết tranh chấp. Do đó, cam kết từ kết quả hòa giải không có tính chất bắt buộc thi hành mà dựa trên sự tự nguyện, thiện chí giữa các bên.

Hòa giải là thủ tục bắt buộc trong tố tụng dân sự có đúng không?

Hòa giải không phải là thủ tục bắt buộc trong một vụ án dân sự. Hay nói cách khác; có những vụ án dân sự không được hòa giải; hoặc có những vụ án dân sự được giải quyết theo thủ tục rút gọn; thì không trải qua giai đoạn hòa giải.

Vụ án dân sự không được tiến hành hòa giải

Theo quy định tại Điều 206 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015; những vụ án dân sự không được hòa giải bao gồm:

• Yêu cầu đòi bồi thường vì lý do gây thiệt hại đến tài sản Nhà nước.
• Những vụ án phát sinh từ giao dịch dân sự vi phạm điều cấm của luật; hoặc trái đạo đức xã hội

Vụ án dân sự không tiến hành hòa giải được

Theo quy định tại Điều 207 Bộ luật tố tụng dân sự 2015; những vụ án dân sự không tiến hành hòa giải được bao gồm:

• Bị đơn, người có quyền lợi; nghĩa vụ liên quan đã được Tòa án triệu tập hợp lệ lần thứ nhất mà vẫn cố tình vắng mặt.
• Đương sự không thể tham gia hòa giải được; vì có lý do chính đáng.
• Đương sự là vợ hoặc chồng; trong vụ án ly hôn; là người mất năng lực hành vi dân sự.
• Một trong các đương sự; đề nghị không tiến hành hòa giải.