Mở Thừa Kế Khi Nào?

Mở thừa kế khi nào? Đây là câu hỏi thường gặp khi một người thân qua đời và để lại tài sản. Việc xác định đúng thời điểm mở thừa kế không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người thừa kế mà còn liên quan đến nhiều thủ tục pháp lý quan trọng. Bài viết dưới đây Sunny sẽ giúp bạn hiểu rõ thời điểm mở thừa kế, quy trình thực hiện, và những hậu quả nếu chậm trễ.

1. Mở thừa kế khi nào?

Căn cứ theo quy định tại Điều 611 Bộ luật Dân sự 2015, thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Trong trường hợp Tòa án tuyên bố một người đã chết theo quy định pháp luật, thì ngày được xác định là ngày chết trong bản án tuyên bố sẽ là thời điểm mở thừa kế.

Việc xác định chính xác thời điểm mở thừa kế là cơ sở để:

• Xác định người thừa kế hợp pháp tại thời điểm đó;
• Xác định di sản để lại (bao gồm tài sản, nghĩa vụ…);
• Bắt đầu tính thời hiệu khởi kiện liên quan đến thừa kế.

2. Thời điểm mở thừa kế

Thời điểm mở thừa kế được quy định như sau:

• Nếu người để lại di sản qua đời bình thường thì thời điểm mở thừa kế là ngày ghi trên giấy chứng tử.
• Nếu người mất tích và được Tòa tuyên bố chết  thì thời điểm mở thừa kế là ngày bản án tuyên bố có hiệu lực hoặc ngày được xác định trong bản án là thời điểm chết.

Đây là căn cứ quan trọng để áp dụng đúng thời hiệu chia di sản thừa kế, tránh mất quyền khởi kiện do hết hạn.

3. Quy trình mở thừa kế

Khi có người thân mất, quy trình mở thừa kế sẽ bao gồm các bước sau:

• Xác định di sản để lại

Tài sản: đất đai, nhà ở, tiền, cổ phần, xe, tài sản có giá trị khác…

Nghĩa vụ: nợ chưa trả, nghĩa vụ tài chính với Nhà nước (nếu có)

• Tìm hiểu có di chúc hay không

Có di chúc → phân chia theo di chúc hợp pháp (Điều 630 BLDS 2015)

Không có di chúc → chia thừa kế theo pháp luật (Điều 649 trở đi BLDS 2015)

• Công bố di chúc (nếu có)

Di chúc có thể được công chứng trước đó, hoặc cần công bố tại Văn phòng công chứng nếu được lưu trữ.

• Xác định người thừa kế

Người có tên trong di chúc hoặc theo hàng thừa kế pháp luật (vợ/chồng, con, cha mẹ…)

• Khai nhận hoặc phân chia di sản

Lập văn bản khai nhận (nếu chỉ có một người thừa kế)

Hoặc lập văn bản phân chia di sản (nếu có nhiều người thừa kế)

Lưu ý: Văn bản khai nhận phải thực hiện công chứng tại Văn phòng công chứng hoặc chứng thực tại UBND xã.

4. Những lưu ý khi mở thừa kế

Không phải ai cũng được thừa kế: Người bị kết án về hành vi xâm phạm tính mạng, tài sản của người để lại di sản có thể bị truất quyền thừa kế (Điều 621 BLDS).

Căn cứ Điều 623 BLDS tính từ thời điểm mở thừa kế thời hiệu yêu cầu chia thừa kế:

• 30 năm với bất động sản
• 10 năm với động sản

Tài sản chung của vợ chồng cần phân chia rõ ràng trước khi chia phần thừa kế.

5. Hậu quả pháp lý của việc mở thừa kế muộn

Việc mở thừa kế quá muộn hoặc không xác định rõ thời điểm mở thừa kế có thể dẫn đến nhiều hệ quả:

• Mất quyền khởi kiện chia di sản: Nếu vượt quá thời hiệu quy định.
• Không xác định được tài sản hợp pháp tại thời điểm mở thừa kế: Dẫn đến tranh chấp, thậm chí vô hiệu văn bản thỏa thuận.
• Bỏ sót người thừa kế hợp pháp: Gây tranh chấp kéo dài, kiện tụng, mất đoàn kết trong gia đình.

Liên hệ với Luật Sunny để được tư vấn chi tiết hơn về vấn đề này nhé.