Tranh Chấp Ranh Giới Đất Là Gì?

Tranh chấp ranh giới đất là gì? Tranh chấp ranh giới đất là một trong những vấn đề phổ biến trong lĩnh vực đất đai, thường xảy ra giữa các hộ gia đình, cá nhân hoặc tổ chức có đất liền kề nhau. Việc xác định ranh giới đất không chỉ quan trọng để bảo vệ quyền lợi của chủ sử dụng mà còn giúp tránh những tranh chấp không đáng có. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về tranh chấp ranh giới đất và cách giải quyết theo quy định pháp luật.

• Nội Dung Bài Viết

  Toggle

  Tranh chấp ranh giới đất là gì?

Căn cứ theo khoản 42 Điều 3 Luật Đất đai 2024, “thửa đất là phần diện tích đất được giới hạn bởi ranh giới mô tả trên hồ sơ địa chính hoặc được xác định trên thực địa“. Từ đó, ta biết ranh giới đất là đường phân cách giữa các thửa đất, thể hiện rõ ràng vị trí, diện tích của từng thửa đất, đây một yếu tố quan trọng trong việc xác định quyền sử dụng đất, quản lý đất đai và giải quyết các tranh chấp liên quan đến đất đai.

Tranh chấp là việc giữa hai cá nhân hoặc giữa cá nhân với tổ chức hoặc giữa tổ chức với tổ chức có mâu thuẫn về quyền lợi và nghĩa vụ trong quản lý sử dụng nhà, đất; một trong hai bên hoặc cả hai có đơn yêu cầu cơ quan có thẩm quyền thụ lý giải quyết. Vì vậy rút ra, tranh chấp ranh giới đất là mâu thuẫn giữa hai hoặc nhiều bên liên quan đến việc xác định vị trí, phạm vi, hoặc giới hạn của ranh giới đất mà họ sử dụng. 

• Nguyên tắc xác định ranh giới giữa các thửa đất liền kề

Điều 175 Bộ luật dân sự 2015 quy định về ranh giới giữa các bất động sản như sau:

 “Ranh giới đất giữa các bất động sản

1. Ranh giới giữa các bất động sản liền kề được xác định theo thỏa thuận hoặc theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

         Ranh giới cũng có thể được xác định theo tập quán hoặc theo ranh giới đã tồn tại từ 30 năm trở lên mà không           có tranh chấp.

        Không được lấn, chiếm, thay đổi mốc giới ngăn cách, kể cả trường hợp ranh giới là kênh, mương, hào, rãnh,            bờ ruộng. Mọi chủ thể có nghĩa vụ tôn trọng, duy trì ranh giới chung.

2. Người sử dụng đất được sử dụng không gian và lòng đất theo chiều thẳng đứng từ ranh giới của thửa đất phù hợp với quy định của pháp luật và không được làm ảnh hưởng đến việc sử dụng đất của người khác.

         Người sử dụng đất chỉ được trồng cây và làm các việc khác trong khuôn viên đất thuộc quyền sử dụng của               mình và theo ranh giới đã được xác định; nếu rễ cây, cành cây vượt quá ranh giới thì phải xén rễ, cắt, tỉa cành           phần vượt quá, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.”

Như vậy, để xác định ranh giới đất hợp pháp giữa các thửa đất liền kề, cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Căn cứ vào giấy tờ pháp lý: Bao gồm Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, bản đồ địa chính hoặc các văn bản xác định ranh giới đất trước đó.
• Căn cứ vào hiện trạng sử dụng đất: Trong trường hợp không có giấy tờ rõ ràng, ranh giới đất có thể được xác định dựa trên hiện trạng sử dụng ổn định lâu dài.
• Thỏa thuận giữa các bên: Các bên có thể tự thỏa thuận về ranh giới đất dưới sự chứng kiến của cơ quan chức năng.
• Xác định theo cơ quan nhà nước có thẩm quyền: Nếu không thể thống nhất, các cơ quan có thẩm quyền sẽ vào cuộc để đo đạc và xác định ranh giới chính xác.

Bên cạnh BLDS, tại Điều 13 Thông tư 26/2024/TT- BTNMT cũng xác định và thể hiện, trình bày bản đồ địa chính như sau:

“a) Ranh giới giữa các thửa đất liền kề được xác định theo đường phân chia phần đất giữa người sử dụng đất, người quản lý đất với nhau và được xác định theo quy định về ranh giới giữa các bất động sản của pháp luật dân sự;

b) Ranh giới thửa đất được xác định theo đường bao khép kín phần đất có cùng loại đất hoặc phần đất có đất ở gắn liền với loại đất khác của một người sử dụng đất hoặc của nhiều người có chung quyền sử dụng đất (đồng sử dụng) hoặc của một người quản lý đất. Trường hợp phần đất có nhiều loại đất khác nhau mà trong đó không có đất ở và phạm vi ranh giới từng loại đất không đủ điều kiện để hình thành thửa đất riêng thì ranh giới thửa đất xác định theo đường bao ngoài cùng của toàn bộ phần đất có các loại đất khác nhau đó.

Ranh giới thửa đất được thể hiện bằng đường thẳng nối các điểm thay đổi hướng đường ranh giới của phần đất (gọi là đỉnh thửa) liền kề nhau bằng các đoạn thẳng (gọi là cạnh thửa) tạo thành đường bao khép kín; trường hợp các điểm thay đổi hướng đường ranh giới của phần đất cách nhau khoảng cách ngắn (quá gần nhau) tạo thành đường có dạng hình cong thì việc xác định đỉnh thửa đảm bảo khoảng cách từ đường nối hai điểm thay đổi hướng đến đỉnh cong của đoạn nối không lớn hơn 0,2 mm theo tỷ lệ bản đồ cần lập;….”

• Thẩm quyền giải quyết tranh chấp ranh giới đất ra sao?

Căn cứ vào Điều 236 Luật Đất đai 2024 thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai được phân chia thành các trường hợp như sau:

•  Tranh chấp đất đai mà các bên tranh chấp hoặc một trong các bên tranh chấp có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, Giấy chứng nhận quyền sở hữu công trình xây dựng, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất hoặc có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 137 Luật đất đai và tranh chấp về tài sản gắn liền với đất thì do Tòa án giải quyết.
• Tranh chấp đất đai mà các bên tranh chấp không có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở, Giấy chứng nhận quyền sở hữu công trình xây dựng, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất hoặc không có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 137 Luật đất đai thì các bên tranh chấp được lựa chọn một trong hai hình thức giải quyết tranh chấp đất đai theo quy định sau đây:

1. Nộp đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp tại Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền theo quy định tại khoản 3 Điều 236 Luật Đất đai 2024;
2. Khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự.

• Tranh chấp giữa các bên phát sinh từ hoạt động thương mại liên quan đến đất đai do Tòa án giải quyết theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự hoặc do Trọng tài thương mại Việt Nam giải quyết theo quy định của pháp luật về trọng tài thương mại.

• Hồ sơ khởi kiện tranh chấp ranh giới đất liền kề

Khi khởi kiện tranh chấp ranh giới đất, người khởi kiện cần chuẩn bị các hồ sơ sau:

• Đơn khởi kiện (theo mẫu của tòa án);
• Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc các giấy tờ liên quan đến quyền sử dụng đất;
• Biên bản hòa giải không thành tại UBND xã/phường;
• Bản sao chứng minh nhân dân/căn cước công dân của các bên liên quan;
• Các tài liệu, chứng cứ chứng minh ranh giới đất như bản đồ địa chính, ảnh chụp hiện trạng,…

•  Trình tự, thủ tục giải quyết tranh chấp ranh giới đất

Quá trình giải quyết tranh chấp ranh giới đất bao gồm các bước sau:

B1: Hòa giải tại UBND cấp xã/phường: Đây là bước bắt buộc theo quy định pháp luật trước khi khởi kiện.

B2: Nộp đơn khởi kiện ra tòa án: Nếu hòa giải không thành, người có quyền lợi bị ảnh hưởng có thể nộp đơn khởi kiện lên tòa án có thẩm quyền.

B3: Thụ lý và xét xử sơ thẩm: Tòa án xem xét hồ sơ, triệu tập các bên liên quan và tiến hành xét xử sơ thẩm.

B4: Xét xử phúc thẩm (nếu có): Nếu không đồng ý với bản án sơ thẩm, các bên có thể kháng cáo để tòa án cấp trên xét xử lại.

B5: Thi hành án: Khi bản án có hiệu lực, các bên liên quan phải thực hiện theo quyết định của tòa án.

Việc giải quyết tranh chấp ranh giới đất cần tuân theo quy định của pháp luật nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên. Nếu bạn đang gặp khó khăn, vướng mắc về các vấn đề tranh chấp đất đai, chúng tôi sẵn sàng cung cấp các dịch vụ:

• Tư vấn, giải đáp thắc mắc, quy định về tranh chấp đất đai
• Hỗ trợ soạn thảo giấy tờ, hồ sơ, thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai
• Tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng
• Nhanh chóng, chuyên nghiệp, hiệu quả
• Tiết kiệm thời gian, chi phí hợp lý

Hãy liên hệ với Luật Sunny để được tư vấn chi tiết hơn về vấn đề này nhé.